Δευτέρα, 15 Φεβρουάριος 2016 19:13

Άγχος: Καταπολέμηση ή Διαχείριση; Κακό ή Καλό;( της κ. Άννας Μεργούπη Κλινικής Ψυχολόγου) Κύριο

Το άγχος είναι ένα θέμα που μας ενδιαφέρει όλους, άλλους σε μικρό και άλλους σε μεγάλο βαθμό, ιδίως τα τελευταία χρόνια. Όλοι θέλουν να μάθουν πώς να το καταπολεμήσουν, πώς να το βγάλουν από την ζωή τους γιατί τους κάνει κακό. Η αντίληψη που έχει ο περισσότερος κόσμος για το άγχος είναι ότι δεν πρέπει να το νιώσεις και αν αυτό συμβεί, τότε θα πρέπει γρήγορα να το ξεφορτωθείς, για να μην κάνεις κακό στην υγεία σου. Είναι, όμως, αυτή η αλήθεια ή ένα μέρος της;
Το άγχος λειτουργεί ως σήμα που προειδοποιεί τον οργανισμό για έναν επερχόμενο κίνδυνο και τον προετοιμάζει να κινητοποιηθεί για να αντιμετωπίσει την απειλή, να διαφύγει ή να μειώσει τις επιπτώσεις της. Το άγχος βοηθούσε τους προγόνους µας να αντιµετωπίζουν τους κινδύνους. Προετοίµαζε το σώµα τους για δράση. Χωρίς αυτό, ίσως και να µην είχαν επιζήσει. Επειδή οι πρώτες απειλές προέρχονταν από επίθεση, π.χ. άγριο ζώο, ή φυσική καταστροφή το άγχος έπρεπε να προετοιμάσει το μυικό σύστημα, ώστε να μπορέσει να παλέψει, να φύγει  ή να παγώσει για να αποφύγει τον κίνδυνο (fight, flight or freeze).
Άρα το άγχος είναι μια φυσιολογική συναισθηματική αντίδραση, που κινητοποιεί το άτομο για να αντιμετωπίσει τους κινδύνους, που μπορεί να είναι  πραγματικοί ή συμβολικοί, φαντασιακοί. Μπορεί σήμερα να μην πρέπει να σωθούμε από τα άγρια θηρία αλλά χρειαζόμαστε το άγχος για να μας βοηθήσει να ανασυντάξουμε τις δυνάμεις μας και να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα της σημερινής εποχής. Αν πάρουμε για παράδειγμα την κρίση, το άγχος είναι αυτό που θα με κινητοποιήσει για να βρω τι μπορώ να κάνω και να προσαρμοστώ σε αυτά τα νέα δεδομένα. Ένα άλλο παράδειγμα είναι οι εξετάσεις, σε αυτή την περίπτωση το άγχος  θα με βοηθήσει στο να ανασυντάξω τις δυνάμεις μου, να βάλω τα δυνατά μου και να διαβάσω,  έτσι αυτός ο μηχανισμός θα με βοηθήσει να περάσω τις εξετάσεις  ή/και να πάρω καλό βαθμό. 
Με λίγα λόγια θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι το άγχος είναι μια φυσιολογική συναισθηματική κατάσταση που όλοι οι άνθρωποι θα ζήσουν κάποια στιγμή στη ζωή τους και πολλές φορές θα μας βοηθήσει να αντιδράσουµε αποτελεσµατικά απέναντι σε άγνωστες καταστάσεις. Θα µας βοηθήσει να έχουµε την απαραίτητη διέγερση για να ενεργήσουµε µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Πολλές φορές άλλωστε πράγματα που θεωρούμε δυσάρεστα μας κάνουν καλό. Θα υπήρχε η χαρά χωρίς την λύπη; Άρα τελικά το άγχος δεν είναι και τόσο κακό και σίγουρα δεν πρέπει να το εξαλείψουμε από την ζωή μας. Όχι μόνο γιατί μας βοηθάει να ανταπεξέλθουμε στα διάφορα γεγονότα αλλά γιατί απλά δεν μπορούμε, έτσι είναι φτιαγμένος ο άνθρωπος.
Ας δούμε τώρα την άλλη όψη του νομίσματος, το κακό άγχος. Το άγχος γίνεται παθολογικό όταν είναι έντονο, παρατεταμένο και δυσανάλογο του γεγονότος που το προκάλεσε και συνοδεύεται από δυσφορία και ποικίλα, δυσάρεστα ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα.
Μερικά παραδείγµατα: 
•δυσκολία στην αναπνοή 
•ταχυπαλμίαµία, ιδρώτας, ζαλάδα
•πόνοι µυών, πονοκέφαλος 
•διάρροια, δυσκοιλιότητα 
•αδυναµία συγκέντρωσης 
•δυσκολία στον ύπνο 
•εκνευρισμός, ευερεθιστότητα 
•αγωνία, αίσθημα ακαθόριστου φόβου 
Τα συµπτώµατα διαφέρουν από άτομο σε άτομο και µπορεί να προκαλέσουν φόβο, αλλά δεν σηµαίνουν ότι το άτομο πάσχει από κάποια σοβαρή ασθένεια, θα πεθάνει ή θα τρελαθεί. 
Όπως είπαμε στην αρχή, το άγχος έρχεται όταν αισθανόμαστε ότι κάτι μας απειλεί, τι όμως; Γιατί μας αγχώνουν διαφορετικά πράγματα και με διαφορετική ένταση; Σε αυτό το ερώτημα την απάντηση την δίνει ο Επίκτητος: «δεν είναι τα πράγματα αυτά που ταράζουν τους ανθρώπους, αλλά οι σκέψεις των ανθρώπων για τα πράγματα». Αυτό σημαίνει ότι ένα γεγονός διεγείρει μια σκέψη, η σκέψη ένα συναίσθημα και το συναίσθημα μια αντίδραση. Παράδειγμα: Εξετάσεις → Δεν θα τα καταφέρω → Άγχος → Πόνος στο στομάχι ή/και Δεν πάω να δώσω. Άρα λοιπόν, η λύση του προβλήματος είναι το άτομο να ανακαλύψει τι του προκαλεί άγχος, τι το φοβίζει και ποιες είναι εκείνες οι σκέψεις και οι συμπεριφορές που το αδρανοποιούν, έτσι ώστε να βρει το κατάλληλο μέσο να διαχειριστεί το άγχος του. Κάποιες φορές αυτό σε συνδυασμό με ένα πιο χαλαρό τρόπο ζωής θα είναι αρκετό για να αισθανθεί καλύτερα. Αν όμως, το άγχος είναι αρκετά έντονο ή για κάποιο λόγο δεν μπορεί να βάλει προτεραιότητες στη ζωή του ή δεν μπορεί να ανακαλύψει τι τον αγχώνει, τότε θα βοηθούσε η επίσκεψη σ’ έναν ειδικό. 
Υπάρχουν διάφορα είδη ψυχοθεραπείας που μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του άγχους (Ψυχανάλυση, Γνωστική ψυχοθεραπεία κλπ.) . Ένα από αυτά είναι η Γνωστική Αναλυτική Ψυχοθεραπεία, κατά την οποία το άτομο μαθαίνει σε μικρή ηλικία να έχει συγκεκριμένους ρόλους (κάποιος είναι το καλό παιδί, κάποιος το μαύρο πρόβατο και ούτω καθεξής), οι οποίοι οδηγούν σε συμπεριφορές και σκέψεις, που μπορεί να μην είναι λειτουργικές, δηλαδή να εμποδίζουν το άτομο να έχει μια καλή ποιότητα ζωής. Για να γίνει πιο κατανοητό, ας μιλήσουμε για τις  ‘Παγίδες’. Ονομάζονται έτσι ακριβώς γιατί μας δίνουν την αίσθηση ότι δεν μπορούμε να τις αποφύγουμε. Είναι είδη σκέψης και δράσεις που καταλήγουν σ’ ένα ‘φαύλο κύκλο’,  που όσο και να προσπαθούμε, τα πράγματα χειροτερεύουν αντί να καλυτερεύουν. Στην ουσία, προσπαθούμε ν’ αντιμετωπίσουμε το γεγονός ότι δεν τα πάμε καλά με τον εαυτό μας, ενεργώντας με τέτοιους τρόπους που καταλήγουμε να χειροτερεύουμε την άσχημη αντίληψη που έχουμε για εμάς. Ας περάσουμε, όμως, από την θεωρία στη πράξη δίνοντας κάποιο παράδειγμα. Μία ‘Παγίδα’ είναι  η αποφυγή, όταν δηλαδή αποφεύγουμε καταστάσεις που νιώθουμε αναποτελεσματικοί και αγχώδεις για να αισθανθούμε καλύτερα. Το αποτέλεσμα όμως είναι ότι με το να αποφεύγουμε διαρκώς αυτές τις καταστάσεις η ζωή μας περιορίζεται και έτσι νιώθουμε όλο και πιο αναποτελεσματικοί και αγχώδεις. Με αυτό τον τρόπο νομίζουμε ότι αντιμετωπίζουμε το άγχος αλλά στην ουσία το ενισχύουμε, κάνουμε το άγχος πιο δυνατό και τους εαυτούς μας πιο αδύναμους.
Κλείνοντας θα ήθελα να προσθέσω ότι ακόμα και αυτό το άγχος, το παθολογικό, μπορεί να μας κάνει καλό βοηθώντας μας να αλλάξουμε την ζωή μας. Αν το δούμε σαν ένα σήμα κινδύνου που μας λέει άλλαξε τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς γιατί η ζωή που κάνεις δεν είναι αυτή που σου αρμόζει  και εμείς το ακούσουμε και αλλάξουμε, τότε η ζωή μας θα είναι καλύτερη γιατί θα έχει αλλάξει η σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας αλλά και με τους άλλους.
 
Άννα Μεργούπη
Κλινική Ψυχολόγος- Ψυχοθεραπεύτρια
Κανακάρη 207
2610273160
 
 
 
Η κ. Άννα Μεργούπη από το 2007 διατηρεί το δικό της γραφείο, στο οποίο πραγματοποιούνται ατομικές συνεδρίες και ψυχοεκπαιδευτικές ομάδες, ενώ παράλληλα δούλευε έως το 2015 στο Ίδρυμα Νεολαίας και Δια Βίου μάθησης, στο πρόγραμμα Σχολές Γονέων του Υπουργείου Παιδείας. Έχει συμμετάσχει, με έρευνα με θέμα ‘Τα κίνητρα των εθελοντών στο χώρο της ψυχικής υγείας’, στο 20ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχιατρικής. Ήταν μέλος της επιστημονικής και διοργανωτικής επιτροπής του 6th  ICATA International Conference στην Ελλάδα, με θέμα ‘CAT in practice: A relational approach to mental health’ και παρουσίασε workshop με θέμα  την χαμηλή αυτοεκτίμηση. Επίσης, είναι μέλος και ταμίας της Πανελλήνιας Εταιρείας Γνωστικής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας, ΠΕΓΑΨ.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                                                              Άννα Μεργούπη
 
 
 
                                                           
 
 
 
 
 
Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 15 Φεβρουάριος 2016 19:33
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια