Ένα εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να συμβεί χωρίς καμία προειδοποίηση και, μέσα σε λίγα λεπτά, τα εγκεφαλικά κύτταρα μπορεί να αρχίσουν να υφίστανται βλάβη. Η αναγνώριση των πρώτων συμπτωμάτων και η άμεση αναζήτηση επείγουσας ιατρικής βοήθειας μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην επιβίωση, την ανάρρωση και τον κίνδυνο μακροχρόνιας αναπηρίας του ασθενούς.
Το εγκεφαλικό επεισόδιο παραμένει μια από τις κύριες αιτίες θανάτου και σοβαρής αναπηρίας, αλλά οι ειδικοί της Mayo Clinic τονίζουν ότι η ταχεία θεραπεία μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τα αποτελέσματα. «Όταν πρόκειται για τη θεραπεία ενός εγκεφαλικού επεισοδίου, ο χρόνος είναι κρίσιμος», εξηγεί η δρ. Josephine Huang, νευρολόγος στη Mayo Clinic της Φλόριντα. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η ιατρική φροντίδα, λέει, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να περιοριστεί η μόνιμη αναπηρία και να βελτιωθεί η ανάρρωση.
Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια ενός εγκεφαλικού επεισοδίου;
Ένα εγκεφαλικό επεισόδιο συμβαίνει όταν διακόπτεται ξαφνικά η αιμάτωση του εγκεφάλου. Αυτό μπορεί να συμβεί είτε επειδή ένας θρόμβος φράζει μια αρτηρία που τροφοδοτεί τον εγκέφαλο (ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο), είτε επειδή ένα αιμοφόρο αγγείο αιμορραγεί μέσα ή γύρω από τον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα ένα αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Αν και τα αίτια και οι θεραπείες τους διαφέρουν, και τα δύο αποτελούν ιατρικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Προτεραιότητα έχει η όσο το δυνατόν ταχύτερη αναγνώριση του τι συμβαίνει, ώστε να ξεκινήσει η κατάλληλη θεραπεία.
Μία από τις προκλήσεις είναι ότι τα συμπτώματα του εγκεφαλικού επεισοδίου μπορεί, μερικές φορές, να βελτιωθούν ή να εξαφανιστούν. Οι ειδικοί της Mayo Clinic τονίζουν ότι αυτό δεν πρέπει ποτέ να αποτελεί λόγο για καθυστέρηση της ιατρικής αξιολόγησης. Πρέπει να αναζητείται επείγουσα ιατρική φροντίδα μόλις εμφανιστούν τα συμπτώματα.
Τα προειδοποιητικά σημάδια που δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται
Τα συμπτώματα του εγκεφαλικού επεισοδίου εμφανίζονται συνήθως ξαφνικά. Μπορεί να περιλαμβάνουν αιφνίδια αδυναμία ή μούδιασμα στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι, δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση της γλώσσας, αλλαγές στην όραση, ζάλη και προβλήματα ισορροπίας ή συντονισμού.
Ένας χρήσιμος τρόπος για να θυμάστε τα κύρια προειδοποιητικά σημάδια είναι το ακρωνύμιο BE FAST:
B – Ισορροπία (Balance): Ξαφνική απώλεια ισορροπίας ή συντονισμού.
E – Μάτια (Eyes): Ξαφνική δυσκολία στην όραση ή απώλεια όρασης στο ένα ή και τα δύο μάτια.
F – Πρόσωπο (Face): Πτώση, μούδιασμα ή ασυμμετρία στη μία πλευρά του προσώπου.
A – Χέρι (Arm): Ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα, ιδιαίτερα στο ένα χέρι.
S – Ομιλία (Speech): Ασαφής ομιλία ή δυσκολία στην ομιλία ή την κατανόηση των άλλων.
T – Χρόνος (Time): Ζητήστε αμέσως επείγουσα ιατρική βοήθεια.
Το τελευταίο σημείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό: Tο να περιμένετε να δείτε αν τα συμπτώματα επιδεινωθούν μπορεί να σας κοστίσει πολύτιμο χρόνο για τη θεραπεία.
Πώς αντιμετωπίζεται το εγκεφαλικό επεισόδιο
Για ένα ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο που προκαλείται από θρόμβο αίματος, οι γιατροί μπορεί να χορηγήσουν φάρμακα προορισμένα για να διαλύσουν τον θρόμβο και να αποκαταστήσουν την κυκλοφορία στην πληγείσα περιοχή του εγκεφάλου.
Ορισμένοι ασθενείς μπορεί, επίσης, να υποβληθούν σε ελάχιστα επεμβατικές διαδικασίες, που αφαιρούν φυσικά έναν θρόμβο από ένα φραγμένο αιμοφόρο αγγείο. «Αυτές είναι οι λεγόμενες ενδοαγγειακές επεμβάσεις», εξηγεί η δρ. Huang. Οι γιατροί μπορούν να πλοηγηθούν μέσα σ’ ένα αιμοφόρο αγγείο με εξειδικευμένο εξοπλισμό, για να φτάσουν στον θρόμβο και να τον αφαιρέσουν, επιτρέποντας στο αίμα να ρέει ξανά στον εγκέφαλο.
Η θεραπεία διαφέρει στην περίπτωση αιμορραγικού εγκεφαλικού επεισοδίου, όπου παρατηρείται αιμορραγία στον εγκέφαλο. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, οι γιατροί πιθανώς θα χρειαστεί να ρυθμίσουν την αρτηριακή πίεση, να αντιστρέψουν τις επιδράσεις των αντιπηκτικών φαρμάκων όταν αυτό κρίνεται σκόπιμο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να πραγματοποιήσουν χειρουργική επέμβαση για την ανακούφιση της πίεσης στον εγκέφαλο.
Η κατάλληλη παρέμβαση εξαρτάται, επομένως, από τον τύπο του εγκεφαλικού επεισοδίου κι αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η άμεση αξιολόγηση στο νοσοκομείο είναι απαραίτητη.
Πολλοί παράγοντες κινδύνου είναι στο χέρι μας
Η ταχύτητα είναι κρίσιμη από τη στιγμή που ξεκινά ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά η πρόληψη αρχίζει πολύ νωρίτερα. Η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης, το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η υψηλή χοληστερόλη, η σωματική αδράνεια και η κολπική μαρμαρυγή συγκαταλέγονται μεταξύ των παραγόντων που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Σύμφωνα με ειδικούς της Mayo Clinic, σχεδόν το 90% των εγκεφαλικών επεισοδίων μπορεί ενδεχομένως να προληφθεί μέσω της κατάλληλης διαχείρισης των παραγόντων κινδύνου και των αλλαγών που υποστηρίζουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής.
Οι τακτικές ιατρικές εξετάσεις μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό παθήσεων, πριν αυτές συμβάλουν σ’ ένα σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο. Η σωματική δραστηριότητα, η υγιεινή διατροφή και η αποφυγή του καπνίσματος αποτελούν επίσης μέρος της πρόληψης ενός εγκεφαλικού επεισοδίου.
Όπως επισημαίνει η δρ. Huang, ο εντοπισμός των παραγόντων κινδύνου και η σωστή διαχείρισή τους μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην πρόληψη ενός εγκεφαλικού επεισοδίου. Όταν, όμως, εμφανιστούν προειδοποιητικά σημάδια, η πρόληψη δίνει τη θέση της στην επείγουσα δράση. Συμπτώματα όπως ξαφνική πτώση του προσώπου, αδυναμία, δυσκολίες στην ομιλία, αλλαγές στην όραση ή απώλεια ισορροπίας πρέπει να αντιμετωπίζονται ως επείγον περιστατικό – διότι, σε περίπτωση εγκεφαλικού επεισοδίου, κάθε λεπτό μετράει.