Τα ξεσπάσματα θυμού είναι κάτι φυσιολογικό στα μικρά παιδιά. Στην προσχολική ηλικία, πολλά παιδιά φωνάζουν, πετούν αντικείμενα ή αρπάζουν παιχνίδια, όχι επειδή είναι «κακά», αλλά επειδή δεν ξέρουν ακόμη πώς να πουν με λόγια τι νιώθουν ή τι χρειάζονται.
Αυτές οι στιγμές μπορεί να κουράζουν τους γονείς, όμως οι ειδικοί τονίζουν ότι προσφέρουν, παράλληλα, μια σημαντική ευκαιρία: Αν οι ενήλικες αντιδράσουν σωστά, μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να μάθουν πώς να καταλαβαίνουν τα συναισθήματά τους, να τα εκφράζουν και να τα ελέγχουν. Ο θυμός και η επιθετικότητα είναι συνηθισμένα σε αυτή την ηλικία, αλλά ο τρόπος που αντιδρούν οι γονείς παίζει καθοριστικό ρόλο.
Οι έρευνες δείχνουν ότι, όταν τα προβλήματα συμπεριφοράς αγνοούνται στην παιδική ηλικία, τα παιδιά μπορεί να δυσκολευτούν αργότερα στη ζωή τους και να αντιμετωπίσουν περισσότερα προβλήματα ψυχικής και σωματικής υγείας. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν απλοί και αποτελεσματικοί τρόποι, με τους οποίους οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους.
Πώς να βοηθήσετε ένα παιδί να ηρεμήσει
Σύμφωνα με τους ειδικούς της American Psychological Associoation, τα μικρά παιδιά συχνά θυμώνουν επειδή θέλουν κάτι και δεν ξέρουν πώς να το ζητήσουν. Εκείνη τη στιγμή, το πιο σημαντικό είναι ο γονέας να παραμείνει ήρεμος.
Μια απλή τεχνική είναι να κρατήσετε το παιδί από τα χέρια και να πάρετε μαζί αργές, βαθιές αναπνοές. Μπορείτε να του πείτε ήρεμα ότι καταλαβαίνετε πως είναι θυμωμένο και να προσπαθήσετε να ηρεμήσετε μαζί.
Βοηθά, επίσης, το παιδί να μάθει μικρές φράσεις που μπορεί να λέει στον εαυτό του, όπως «Μπορώ να ηρεμήσω» ή «Μπορώ να περιμένω». Κάποια παιδιά ηρεμούν ζωγραφίζοντας ή όταν σκέπτονται ένα μέρος όπου νιώθουν ασφάλεια και χαρά. Άλλοι γονείς χρησιμοποιούν απλά οπτικά βοηθήματα, όπως χρώματα ή ένα «θερμόμετρο συναισθημάτων», για να δείξουν τις αυξομειώσεις του θυμού.
Μαθαίνοντας στα παιδιά να λένε τι νιώθουν
Όταν τα παιδιά ξέρουν να ονομάζουν τα συναισθήματά τους, είναι πιο εύκολο να τα διαχειριστούν. Λέξεις όπως «θυμωμένος», «λυπημένος», «απογοητευμένος», «ήρεμος» ή «υπομονετικός» τους δίνουν έναν τρόπο να μιλήσουν, αντί να ξεσπάσουν.
Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν λέγοντας δυνατά αυτό που βλέπουν: «Φαίνεται ότι είσαι θυμωμένος» ή «Βλέπω πόσο προσπαθείς να είσαι υπομονετικός». Έτσι, το παιδί νιώθει ότι το καταλαβαίνουν και μαθαίνει σιγά-σιγά να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του.
Συνέπειες με εξήγηση
Όταν ένα παιδί συμπεριφέρεται άσχημα, είναι σημαντικό να υπάρχουν συνέπειες. Απαραίτητο, όμως, είναι αυτές οι συνέπειες να είναι σταθερές και να εξηγούνται με απλό τρόπο. Για παράδειγμα: «Θα μείνεις λίγο στο δωμάτιό σου γιατί πέταξες το πιάτο».
Στόχος δεν είναι η τιμωρία, αλλά να καταλάβει το παιδί ότι οι πράξεις του έχουν αποτέλεσμα. Αν οι κανόνες αλλάζουν κάθε φορά, το παιδί μπερδεύεται και δεν μαθαίνει όρια.
Τι να αποφύγετε
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι πολύ αυστηρές ή θυμωμένες αντιδράσεις μπορεί να κάνουν περισσότερο κακό, παρά καλό. Οι ήρεμες, σταθερές και λογικές αντιδράσεις βοηθούν πολύ περισσότερο τα παιδιά να μάθουν αυτοέλεγχο.
Πότε να ζητήσετε βοήθεια
Τα περιστασιακά ξεσπάσματα είναι φυσιολογικά. Αν όμως η επιθετική συμπεριφορά κρατά για εβδομάδες, εμφανίζεται παντού (στο σπίτι, στο σχολείο, στις δραστηριότητες) ή δυσκολεύει πολύ την καθημερινότητα, τότε ίσως είναι χρήσιμη η βοήθεια ενός ειδικού.
Επίσης, καλό είναι να σκεφτείτε αν το παιδί αντιμετωπίζει στρεσογόνους παράγοντες, όπως ένα διαζύγιο, μια ασθένεια ή την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου. Πολλές φορές, η συμπεριφορά είναι ένας τρόπος να εκφράσει κάτι που δεν μπορεί να πει με λόγια.
Το ζητούμενο δεν είναι να «σβήσουμε» τον θυμό των παιδιών. Είναι να τα βοηθήσουμε να μάθουν πώς να τον διαχειρίζονται με ασφάλεια και σεβασμό — μια δεξιότητα που θα τα βοηθήσει σε όλη τους τη ζωή, καταλήγουν οι ειδικοί του American Psychological Associoation.