Στα χρόνια των παππούδων μας, η μεγάλη διαφορά ηλικίας ανάμεσα στους συζύγους θεωρούνταν συχνά κάτι απολύτως φυσιολογικό, ακόμη και μέρος της κοινωνικής ανάγκης να «αποκατασταθεί» ένα νεαρό κορίτσι. Σήμερα, το προξενιό έχει σχεδόν εκλείψει, οι σχέσεις με μεγάλη διαφορά ηλικίας όμως παραμένουν. Με μία ουσιαστική διαφορά: συχνά προκαλούν σχόλια, αδιάκριτα βλέμματα και προκαταλήψεις. Πέρα, όμως, από όσα βλέπουν οι άλλοι, τι συμβαίνει πραγματικά μέσα σε μια τέτοια σχέση;
Μια μελέτη επιχείρησε να καταγράψει τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια όταν ο ένας σύντροφος είναι τουλάχιστον δέκα χρόνια μεγαλύτερος από τον άλλον. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η ηλικιακή απόσταση από μόνη της δεν καθορίζει την πορεία μιας σχέσης, μπορεί όμως να δημιουργήσει συγκεκριμένα σημεία τριβής.
Όπως επισημαίνει σε άρθρο του στο Psychology Today ο Δρ. Sebastian Ocklenburg, Ph.D., καθηγητής Ερευνητικών Μεθόδων στην Ψυχολογία στο MSH Medical School του Αμβούργου, οι δυσκολίες αυτές συνδέονται κυρίως με την επικοινωνία, τη συναισθηματική ωριμότητα, τις ισορροπίες εξουσίας και τις διαφορετικές φάσεις ζωής στις οποίες βρίσκονται οι δύο σύντροφοι.
Τι έδειξε η μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Human Research and Social Science Studies, έκανε μια σύγκριση ανάμεσα σε ζευγάρια παρόμοιας ηλικίας με ζευγάρια που είχαν σημαντική ηλικιακή διαφορά. Συνολικά συμμετείχαν 200 ζευγάρια σε έρευνα με ερωτηματολόγια, ενώ 30 από αυτά πήραν μέρος και σε αναλυτικές συνεντεύξεις σχετικά με τη δυναμική της σχέσης τους.
Οι ερευνητές εξέτασαν ζητήματα όπως η επικοινωνία, η κοινωνική αποδοχή, οι οικονομικές ισορροπίες, οι μακροπρόθεσμοι στόχοι και οι προσδοκίες από τη σχέση.
Οι 7 βασικές προκλήσεις των ζευγαριών
Η ψυχολογική ανάλυση των συνεντεύξεων αποκάλυψε τόσο θετικές όσο και αρνητικές πτυχές των σχέσεων με διαφορά ηλικίας. Οι 7 πιο σημαντικές προκλήσεις ήταν:
1. Διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας
Οι διαφορές στη χρήση της γλώσσας ή ακόμη και στον προτιμώμενο τρόπο επικοινωνίας –για παράδειγμα, μηνύματα αντί για συζήτηση πρόσωπο με πρόσωπο– μπορεί να δημιουργήσουν δυσκολίες στη σχέση, σημειώνει ο ειδικός.
2. Διαφορά στη συναισθηματική ωριμότητα
Ένας μεγαλύτερος ηλικιακά σύντροφος μπορεί να θεωρεί τη συμπεριφορά του νεότερου παρορμητική ή ανώριμη. Από την άλλη, ο νεότερος μπορεί να εκτιμά στον μεγαλύτερο τη σταθερότητα και την εμπειρία ζωής.
3. Ανισορροπία ισχύος
Όταν ο ένας σύντροφος έχει μεγαλύτερη οικονομική άνεση, επαγγελματική ισχύ ή εμπειρία, μπορεί να δημιουργηθεί μια άνιση δυναμική. «Όταν ο μεγαλύτερος σύντροφος διαθέτει υψηλότερο εισόδημα, ο νεότερος μπορεί να αισθάνεται ότι βρίσκεται σε μειονεκτική θέση, ιδιαίτερα εάν ο πρώτος συμπεριφέρεται ελεγκτικά ή λαμβάνει μόνος του αποφάσεις που αφορούν και τους δύο» εξηγεί.
4. Διαφορετικοί στόχοι ζωής
Οι διαφορετικές προτεραιότητες μπορεί να γίνουν πηγή σύγκρουσης. «Για παράδειγμα, ο μεγαλύτερος μπορεί να επιθυμεί μια πιο ήρεμη ζωή και να σχεδιάζει τη συνταξιοδότησή του, ενώ ο νεότερος να θέλει να ταξιδέψει, να αποκτήσει εμπειρίες και να χτίσει την καριέρα του. Αυτή η απόσταση μπορεί να προκαλέσει τριβές και απογοήτευση» τονίζει.
5. Συναισθηματική και πρακτική επιβάρυνση
Όσο μεγαλώνει το ηλικιακό χάσμα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ο νεότερος σύντροφος να χρειαστεί νωρίτερα να αναλάβει ρόλο φροντιστή, ιδιαίτερα αν προκύψουν προβλήματα υγείας. Αυτό, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική εξουθένωση, σύμφωνα με τον ειδικό.
6. Κοινωνικό στίγμα
Τα σχόλια της οικογένειας, των φίλων ή του κοινωνικού περίγυρου φαίνεται ότι βαραίνουν αρκετά αυτά τα ζευγάρια. «Η συνεχής ανάγκη ενός ζευγαριού να δικαιολογεί ή να υπερασπίζεται τη σχέση του μπορεί να αποτελέσει σημαντική πηγή στρες» σημειώνει.
7. Δύο μέτρα και δύο σταθμά ανάλογα με το φύλο
Σε πολλές κοινωνίες γίνονται περισσότερο αποδεκτές οι σχέσεις στις οποίες ο άνδρας είναι μεγαλύτερος από τη γυναίκα. Αντίθετα, τα ζευγάρια στα οποία η γυναίκα είναι μεγαλύτερη από τον άνδρα μπορεί να αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερη κοινωνική πίεση, σχόλια και στιγματισμό.
Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι ότι οι σχέσεις με μεγάλη διαφορά ηλικίας είναι καταδικασμένες να αποτύχουν. Το κρίσιμο στοιχείο είναι πώς το ζευγάρι διαχειρίζεται τις διαφορές. «Οι σχέσεις με μεγάλη διαφορά ηλικίας συνοδεύονται από ορισμένες ιδιαίτερες προκλήσεις, τις οποίες οι σύντροφοι είναι σημαντικό να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται με συναισθηματική ωριμότητα» καταλήγει.