Οι καύσωνες δεν τελειώνουν όταν δύει ο ήλιος. Αντίθετα, οι επιστήμονες στρέφουν πλέον όλο και περισσότερο την προσοχή τους στις ζεστές νύχτες, οι οποίες φαίνεται ότι δυσκολεύουν τον ύπνο και στερούν από τον οργανισμό τον πολύτιμο χρόνο που χρειάζεται για να ανακάμψει από τη θερμική καταπόνηση της ημέρας.
Καθώς η περίοδος έντονης ζέστης διαρκεί όλο και περισσότερο, αυξάνονται και οι νύχτες κατά τις οποίες η θερμοκρασία παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Μια πρόσφατη ανάλυση δεδομένων της υπηρεσίας Copernicus Climate Change Service έδειξε ότι, από τη δεκαετία του 1970, η ελάχιστη «αισθητή» θερμοκρασία στις 10 θερμότερες νύχτες κάθε έτους έχει αυξηθεί παγκοσμίως κατά περίπου 0,32°C ανά δεκαετία.
Παράλληλα, οι λεγόμενες τροπικές νύχτες, κατά τις οποίες η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20°C, έχουν αυξηθεί κατά περίπου 2 νύχτες ανά δεκαετία.
Γιατί η νύχτα είναι τόσο σημαντική για τον οργανισμό
Ο ύπνος δεν είναι απλώς μια περίοδος ξεκούρασης. Κατά τη διάρκειά του, οι καρδιακοί παλμοί και η συνολική φυσιολογική δραστηριότητα μειώνονται, ενώ πέφτει και η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος. Αυτή η φυσιολογική πτώση της θερμοκρασίας επιτρέπει στο νευρικό, το ανοσοποιητικό και το καρδιαγγειακό σύστημα να ανακάμψουν από τις απαιτήσεις της ημέρας.
Όταν, όμως, η κρεβατοκάμαρα παραμένει ζεστή, ο οργανισμός δυσκολεύεται να αποβάλει θερμότητα. Τα αγγεία κοντά στην επιφάνεια του δέρματος διαστέλλονται για να απομακρυνθεί η ζέστη, η καρδιά αναγκάζεται να δουλέψει περισσότερο για την κυκλοφορία του αίματος και η εφίδρωση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια υγρών και αφυδάτωση. Το αποτέλεσμα είναι συχνά δυσκολία στην έλευση του ύπνου, περισσότερες αφυπνίσεις μέσα στη νύχτα και λιγότερο αναζωογονητικός ύπνος.
Όταν η ζέστη συνεχίζεται και τη νύχτα
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο όταν οι ζεστές νύχτες διαδέχονται η μία την άλλη. Έπειτα από μια νύχτα κακού ύπνου και ανεπαρκούς δροσιάς, ο οργανισμός ξεκινά την επόμενη ημέρα ήδη επιβαρυμένος – κι αυτό συμβαίνει ακριβώς τη στιγμή που η θερμοκρασία αρχίζει και πάλι να ανεβαίνει.
Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον κατά πόσο αυτή η επαναλαμβανόμενη έλλειψη νυχτερινής αποκατάστασης μπορεί να εξηγεί, τουλάχιστον εν μέρει, γιατί οι παρατεταμένοι καύσωνες επιβαρύνουν τόσο έντονα την υγεία. Στην Ευρώπη, ο κύκλος θερμών ημερών και ζεστών νυχτών έχει αυξηθεί σημαντικά – σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, κατά 73% από τη δεκαετία του 1970.
Πόσο δροσερό πρέπει να είναι το υπνοδωμάτιο
Πολλά σπίτια, ιδιαίτερα σε περιοχές που παλαιότερα δεν αντιμετώπιζαν παρατεταμένους καύσωνες, δεν είναι σχεδιασμένα ώστε να αποβάλλουν εύκολα τη θερμότητα μετά τη δύση του ήλιου. Έτσι, ακόμη και όταν η εξωτερική θερμοκρασία πέσει, οι εσωτερικοί χώροι μπορεί να παραμένουν ζεστοί και υγροί για ώρες.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει, όπου αυτό είναι εφικτό, η εσωτερική θερμοκρασία τη νύχτα να διατηρείται κάτω από τους 24°C, ώστε να διευκολύνεται η φυσιολογική πτώση της θερμοκρασίας του σώματος και να υποστηρίζεται ο καλύτερος ύπνος.
7 tips για πιο δροσερό ύπνο τις ζεστές νύχτες
- Ανοίξτε τα παράθυρα μετά τη δύση του ήλιου, εφόσον η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλότερη από την εσωτερική.
- Κρατήστε κλειστά παντζούρια, ρολά ή κουρτίνες κατά τη διάρκεια της ημέρας, ώστε να περιοριστεί η είσοδος θερμότητας.
- Επιλέξτε ελαφριά σεντόνια και χαλαρά, δροσερά ρούχα ύπνου.
- Κάντε ένα δροσερό ντους ή μπάνιο πριν κοιμηθείτε.
- Φροντίστε να πίνετε αρκετό νερό μέσα στην ημέρα, περιορίζοντας παράλληλα το αλκοόλ και την καφεΐνη.
- Μετακινηθείτε στο πιο δροσερό δωμάτιο του σπιτιού, εάν η κρεβατοκάμαρα παραμένει υπερβολικά ζεστή.
- Κλείστε ηλεκτρικές συσκευές που δεν χρειάζονται, καθώς εκπέμπουν επιπλέον θερμότητα.
Τελικά, οι ζεστές νύχτες δεν είναι απλώς μια ενόχληση που μας κάνει να στριφογυρίζουμε στο κρεβάτι. Όταν επαναλαμβάνονται, μπορούν να στερήσουν από τον οργανισμό τη νυχτερινή αποκατάσταση που χρειάζεται και να ενισχύσουν τη συνολική επιβάρυνση από έναν παρατεταμένο καύσωνα.