Συσκευασμένα σνακ, ζαχαρούχα δημητριακά πρωινού, αναψυκτικά και στιγμιαία noodles κατοχυρώνουν συχνά τη θέση τους σε μια καθημερινότητα με περιορισμένο χρόνο για την προετοιμασία φαγητού. Όμως, νέα καναδική μελέτη συνδέει την υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με «σιωπηλές» αγγειακές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο που μπορεί να αυξήσουν τις περιπτώσεις εγκεφαλικού επεισοδίου και διαταραχών μνήμης.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open και παρουσιάζεται στο Medical Xpress, συμπεριέλαβε 8.783 ανθρώπους ηλικίας 35 έως 69 ετών, χωρίς ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.
Τι έδειξαν οι μαγνητικές τομογραφίες
Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια διατροφής και υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Τις εικόνες αξιολόγησαν νευρολόγοι που δεν γνώριζαν τις διατροφικές τους συνήθειες.
Αγγειακές αλλοιώσεις καταγράφηκαν στο 11,3% των ατόμων με την υψηλότερη κατανάλωση, έναντι 8,1% όσων είχαν τη χαμηλότερη. Μετά τη συνεκτίμηση άλλων παραγόντων, οι πιθανότητες παρουσίας τους ήταν αυξημένες κατά 40%.
Οι συγκεκριμένες βλάβες μπορεί να υπάρχουν χωρίς εμφανή συμπτώματα και θεωρούνται δείκτες επιβάρυνσης της αγγειακής υγείας του εγκεφάλου.
Ισχυρότερη συσχέτιση στις γυναίκες
Στην ανάλυση ανά φύλο, η σχέση φάνηκε εντονότερη στις γυναίκες. Όσες κατανάλωναν τα περισσότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίζουν τις συγκεκριμένες αλλοιώσεις σε σύγκριση με εκείνες που κατανάλωναν τα λιγότερα.
Παράλληλα, η υψηλότερη πρόσληψη συνδέθηκε με περισσότερο σωματικό και σπλαχνικό λίπος, δηλαδή λίπος που συσσωρεύεται βαθιά στην κοιλιά, γύρω από τα όργανα.
Τι εκτοπίζεται από το πιάτο
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντιστοιχούσαν, κατά μέσο όρο, περίπου στο 25% των ημερήσιων μερίδων των συμμετεχόντων. Το ποσοστό έφτανε το 45% στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση, έναντι 16% στην ομάδα με τη χαμηλότερη.
Παράλληλα, μειωνόταν η συμμετοχή μη ή ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων, όπως τα φρούτα και τα λαχανικά: αποτελούσαν το 41% των μερίδων στην πρώτη ομάδα, έναντι 68% στη δεύτερη.
Όπως εξήγησε ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Russell J. de Souza, τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα φαίνεται ότι αντικαθιστούσαν θρεπτικότερες επιλογές. Η ευκολία, η ευρεία διαθεσιμότητα και η προσιτή τιμή τους μπορούν να ευνοούν την κατανάλωση, ιδιαίτερα σε σπίτια με περιορισμένο χρόνο και εισόδημα.
Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι εάν η μείωση αυτών των τροφίμων μπορεί να επιβραδύνει ή να αποτρέψει τις συγκεκριμένες αλλαγές. Για να διερευνηθεί, απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες με επαναλαμβανόμενες μαγνητικές τομογραφίες. Σύμφωνα με τον de Souza, σχετική παρακολούθηση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.