Οκόσμος γύρω μας μοιάζει σχεδιασμένος για δεξιόχειρες. Από τα σχολικά θρανία μέχρι τις χειραψίες και τα καθημερινά αντικείμενα, σχεδόν τα πάντα εξυπηρετούν το περίπου 90% των ανθρώπων που χρησιμοποιούν κυρίως το δεξί τους χέρι. Παρ’ όλα αυτά, το γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι είναι δεξιόχειρες παραμένει ένα επιστημονικό μυστήριο.
Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης έρχεται τώρα να δώσει μια πιθανή απάντηση: η χρήση του δεξιού χεριού φαίνεται να συνδέεται άμεσα με την εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου και, κυρίως, με τη στιγμή που οι άνθρωποι άρχισαν να περπατούν όρθιοι.
Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι η κυριαρχία του δεξιού χεριού υπάρχει ήδη από τη Νεολιθική εποχή. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η προτίμηση στο ένα χέρι σχετίζεται με συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που αναπτύχθηκαν την περίοδο κατά την οποία ο άνθρωπος άρχισε να περπατά στα δύο πόδια.
Σε αντίθεση με τους ανθρώπους, τα περισσότερα πρωτεύοντα θηλαστικά εμφανίζουν πολύ πιο «ευέλικτη» χρήση των χεριών τους, χωρίς τόσο έντονη κυριαρχία της μίας πλευράς.
Στους ανθρώπους, η προτίμηση χεριού ξεκινά ήδη από τη μήτρα και συνεχίζει να διαμορφώνεται μέχρι την εφηβεία. Παρότι υπάρχει βιολογική προδιάθεση, οι επιστήμονες σημειώνουν ότι σημαντικό ρόλο παίζουν και περιβαλλοντικοί ή αναπτυξιακοί παράγοντες. Όσο περισσότερο χρησιμοποιεί κανείς το ένα χέρι από μικρή ηλικία, τόσο περισσότερο το σώμα προσαρμόζεται, δημιουργώντας ακόμη και διαφορές στη δύναμη, την πυκνότητα και το σχήμα των οστών.
«Είναι η πρώτη μελέτη που εξετάζει ταυτόχρονα τις βασικές θεωρίες γύρω από την ανθρώπινη δεξιοχειρία», δήλωσε ο ερευνητής Dr. Thomas A. Püschel.
«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι πιθανότατα συνδέεται με ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που μας κάνουν ανθρώπους, όπως η όρθια βάδιση και η εξέλιξη μεγαλύτερου εγκεφάλου».
Η έρευνα αποκάλυψε επίσης ότι τα πρωτεύοντα με μικρότερο εγκέφαλο και λιγότερο όρθια στάση σώματος εμφανίζουν πιο «μοιρασμένη» χρήση χεριών, σε αντίθεση με την έντονη κυριαρχία που παρατηρείται στους ανθρώπους.
Παράλληλα, οι νευροεπιστήμονες γνωρίζουν πλέον ότι η χρήση του μη κυρίαρχου χεριού μπορεί να ενεργοποιήσει νέες νευρωνικές συνδέσεις μέσω της νευροπλαστικότητας, της ικανότητας δηλαδή του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να αναδιοργανώνεται.
Μελέτες έχουν δείξει ότι όταν εξασκούμαστε επαναλαμβανόμενα με το «αδύναμο» χέρι, ενισχύονται περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την κίνηση και τον συντονισμό.
Οι ειδικοί εξηγούν επίσης ότι κάθε χέρι εξυπηρετεί διαφορετικές λειτουργίες. Το κυρίαρχο χέρι, για παράδειγμα, εξειδικεύεται στην ακρίβεια και τον λεπτό κινητικό έλεγχο, ενώ το μη κυρίαρχο βοηθά περισσότερο στη σταθεροποίηση και την ισορροπία του σώματος.