Λίγα λεπτά στο κινητό όσο περιμένουμε το λεωφορείο. Ένα γρήγορο σκρολάρισμα στον καναπέ που καταλήγει να διαρκεί μία ώρα. Άλλο ένα βίντεο πριν κοιμηθούμε και μερικά ακόμη μόλις ξυπνήσουμε. Χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, το smartphone βρίσκεται στα χέρια μας πολλές ώρες την ημέρα και κάποιες φορές το σώμα είναι εκείνο που μας υπενθυμίζει ότι ίσως το παρακάναμε.
Πόνος στον αντίχειρα, «πιάσιμο» στον αυχένα, μάτια που τσούζουν ή η ώρα του ύπνου που μετατίθεται όλο και αργότερα είναι ορισμένα από τα σημάδια που έχουν μελετήσει οι επιστήμονες σε σχέση με την παρατεταμένη χρήση των smartphones. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι για κάθε τέτοιο σύμπτωμα ευθύνεται το κινητό. Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.
1. Ο αυχένας και οι ώμοι διαμαρτύρονται
Η πολύωρη παραμονή σε αυτή τη θέση μπορεί να προκαλεί μυϊκή κόπωση και αίσθημα έντασης στον αυχένα και στους ώμους. Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά όσο το «σκύβω στο κινητό, άρα θα πονέσει ο αυχένας μου», όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί.
Μελέτη 12μηνης παρακολούθησης σε 457 ενήλικες, που δημοσιεύτηκε στο Brazilian Journal of Physical Therapy, ότι η μεγαλύτερη κάμψη του αυχένα κατά τη χρήση smartphone δεν συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυχενικού πόνου. Αντίθετα, οι ερευνητές συνέδεσαν την κακή ποιότητα ύπνου και την ανεπαρκή σωματική δραστηριότητα με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισής του.
2. Πόνος στον αντίχειρα ή στον καρπό
Το συνεχές ξεκλείδωμα της οθόνης, το γράψιμο και κυρίως το ατελείωτο scrolling σημαίνουν χιλιάδες επαναλαμβανόμενες κινήσεις για τον αντίχειρα και τον καρπό.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Indian Journal of Orthopaedics εξέτασε νέους ενήλικες και βρήκε ότι τόσο ο μεγαλύτερος χρόνος μπροστά στην οθόνη όσο και τα συχνότερα ξεκλειδώματα του κινητού συσχετίζονταν με πόνο και κλινικά σημεία συμβατά με τενοντοελυτρίτιδα De Quervain, μία πάθηση που επηρεάζει τους τένοντες στην περιοχή του αντίχειρα. Οι ίδιοι οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι η μελέτη ήταν παρατηρητική και δεν αποδεικνύει ότι το smartphone ήταν η αιτία του προβλήματος.
3. Τα μάτια στεγνώνουν και κουράζονται
Όταν συγκεντρωνόμαστε στην οθόνη, ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας λιγότερο συχνά. Αυτό μπορεί να ευνοεί την εμφάνιση ξηρότητας, καύσου, κόπωσης ή της χαρακτηριστικής αίσθησης ότι έχουμε «άμμο» στα μάτια.
Σε μελέτη με 36 παιδιά ηλικίας 6 έως 15 ετών που έπαιξαν επί μία ώρα σε smartphone και η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Eye, ο ρυθμός των βλεφαρισμών μειώθηκε από 20,8 σε 8,9 ανά λεπτό ήδη από το πρώτο λεπτό και παρέμεινε μειωμένος στη διάρκεια του παιχνιδιού. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης περισσότερα συμπτώματα ξηροφθαλμίας μετά τη χρήση.
4. «Άλλο ένα scroll» και ο ύπνος απομακρύνεται
Ίσως η πιο γνώριμη εικόνα είναι αυτή με το κινητό στο κρεβάτι. Η πρόθεση είναι να το κοιτάξουμε για λίγα λεπτά και ξαφνικά έχει περάσει μία ώρα. Η χρήση φωτεινών οθονών αργά το βράδυ μπορεί να επηρεάζει το βιολογικό ρολόι, ενώ πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι η έκθεση σε φως με έντονο μπλε μήκος κύματος μπορεί να καταστείλει τη μελατονίνη και να μεταθέσει τον κιρκάδιο ρυθμό. Παράλληλα, όμως, σημαντικό ρόλο παίζει και το ίδιο το περιεχόμενο που μας κρατά σε εγρήγορση και παρατείνει την ώρα που μένουμε ξύπνιοι.
Τα παραπάνω, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν σημαίνουν ότι το smartphone είναι από μόνο του «επικίνδυνο». Οι ερευνητές επισημαίνουν περισσότερο τις συνέπειες της παρατεταμένης, επαναλαμβανόμενης χρήσης και των συνηθειών που τη συνοδεύουν. Ένας αυχένας που σφίγγει, ένας αντίχειρας που αρχίζει να πονά, κουρασμένα μάτια ή το καθημερινό «χάσιμο» του ύπνου μπορεί να είναι απλώς η κατάλληλη στιγμή για να αφήσουμε για λίγο την οθόνη και να αλλάξουμε συνήθεια.